NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE

Ana Sayfa
LİSE-3 BİYOLOJİ
LİSE-2 BİYOLOJİ
Lise-1 Biyoloji
lise-4 BİYOLOJİ
Milli güvenlik dersi soru bankası
Kocayayla şenlikleri
Biyoloji Soru Bankası
Resimler
Biyoloji Konu Özetleri
Proje Çalışması
KPSS Yor.
Düğünlerimiz
Turnuva Haberleri
Soy Ağacı
Üye Bilgileri
Köyden Haberler
Tüm Eğlekliler
Fıkralar
Köyün Tarihi
Sağlık Köşesi
Linkler Sayfam
Şiir sayfası

LİSE-3 BİYOLOJİ


Başlık Buraya Gelecek

BİYOLOJİ SİTESİNDE KONU ÖZETLERİ İÇİN TIKLAYIN

lise-3 biyoloji yazılı örnekleri açın çözün

BİTKİLERİN GENEL ÖZELLIKLERI

Bitkilerde Adaptasyonlar
Bitkilerde çevreye uyum;Bitkilerdeki dokular bitkilere göre bir takım farklılıklar gösterir. Bitkilerin yaşam ortamındaki çevresel koşullar gelişmişliği ait olduğu dokularda farklılaşmaların oluşmasına neden olur.
ÖRNEK: Kurak bölge bitkisinde
Gövde kısa ve kalın.
Kök çok gelişmiş.
Yaprak kalın ve küçük yüzeyli.
Gözenek (stoma) az ve derinde.
Yaprak yüzeyi terlemeyi önleyen fazla ışığı engelleyen tüylerle çevrilidir.
Epidermisin dış çeperi daha kalındır.
Kutiküla Kalınlaşmıştır.

Bitkilerde Analoji : Farklı orijine sahip yapıların metamorfozla aynı işi yapabilecek karakterlerle donanması.
Çiçeksiz bitkilerde = Rizoid ler ,
Parazit bitkilerde = Haustorium-emeçler,
Yüksek bitkilerde = Kökler
Bitkilerde homoloji : Bunların kökenleri aynı ancak farklı görevleri gerçekleştirmek için metamorfozla morfoloji ,histolojik ve anatomik farklılıklar gösterir.
Yaprak = Stamen = Karpeller :

Monokotil ve Dikotil Canlıların Karşılaştırılması
Organ-Yapı Monokotil Dikotil
Kök : Saçak Kazık
Yaprak : Perdeli damar Ağsı damar
Tohum : Tek çenek Çift çenek
İletim demeti : Dağınık (Kapalı) Düzenli sıralanış
Meristem doku : Pirimer meristem Pirimer ve sekonder meristem var
Büyüme : Boyca Boyca ve ence

A-Kök
İlk kök sistemi eğreltilerde görülür. Karayosunlarındaki rizoid ler kök görevi üstlenen analog yapılardır.
Kökün Temel Özellikleri:
Su ve mineral alınmasına organize olmuştur.
Yer çekimine pozitif tropizma yaparlar.
Yaprak taşımazlar.
Klorofil içermezler.
Epidermis i ince çeperlidir.
Stoma ve tüy metamorfozları taşımaz.
Epidermis ten emici tüyler oluşur ve büyük tek koful taşırlar.
Dış çeperde (epidermis) kütikula bulunmaz.
Kök Metamorfozları
1-Depo Kökler : Şişkin ve depo organı özelliğinde olup besin depolar.
ÖRN: Havuçta nişasta , Pancarda şeker birikir.
2-Tutunma Kökleri : Duvar ve diğer cisimlere tutunmada rol oynarlar. Haptotropik (dokunmaya yönelme) tepki verirler.
ÖRN:Duvar sarmaşığı.
3-Destek Kök : Bataklık ortamlarda yaşayan bitkilerde gevşek zemine tutunmak için yanal uzanan ekstra köklerdir.
4-Diken Kök : Koruma yeteneğini artıran özelliktir.
5- Özümleme Kökleri : Kloroplast taşıyan bu hava kökleri fotosentezde yaparlar.
ÖRN : Orkideler
6- Havalandırma Kökleri : Yeterli oksijen içermeyen bataklık ve sulak ortam bitkilerinde negatif jeotropizm gösteren kökler toprak ve su üstüne çıkarak O2 alınımında rol oynarlar.
ÖRN: Mangrove , Metroxylan hurmalarında.
7-Sömürme Kökleri : Parazit bitkilerde kökler diğer(Konukçu) bitkinin dokularına girebilecek emeçler haline dönüşmüştür.
ÖRN: Ökse otu
8-Gövde teşkil eden kökler: Kökler yan tomurcuklar vererek yeni bitkiler oluştururlar.
ÖRN: Yabanıl otlar.
Önemli notlar:
Depo kök ve gövde oluşturan kökler vegetatif üreme gerçekleştirirler.
Havalandırma kökleri negatif jeotropizm gösterirler.
Yabanıl otlarla mücadelenin zorluğu gövde teşkil eden kökler bulundurmasındandır.
Su ortamında yaşayan ve bütün yüzeyi ile su alabilen bitkilerde kök bulunmaz.
B-Gövde
İlkse gövde oluşumu karayosunlarında görülür İletim demetlerine sahip gövde eğreltilerde görülür. Ancak gerçek gövde oluşumu çiçekli bitkilerde görülür.
Gövdeyi kökten ayıran özellikler:
Yaprak taşırlar.
Hem uçtan hemde intekalar büyür.
Lentisel , stoma , hidatot gibi madde alış verişinde görev alan yapılar taşırlar.
Negatif jeotropizma gösterirler.
Gövde metamorfozları:
1-Depo gövdeler: Genellikle toprak altında bulunurlar. Toprak üstüne yapraklar
toprak altına ise kökler oluştururlar. Organik madde depo ederler.
ÖRN: Patates
2-Sülük gövde: Gövdeden ayrılan yan dallar sülük gibi tutunma işlevini görmek için farklılaşmıştır. bitkinin diğer cisimlere tutunup destek almasını sağlarlar.
ÖRN:Asma
3-Yapraksı özümleme kökleri: Kurak ortam bitkilerinde dumura uğrayan yaprakların görevini gövde üstlenir ve özümleme yaparlar.
ÖRN:Kuşkonmaz , Zambak
4-Diken gövde: Gövdeden çıkan yan dallar diken şeklini alarak koruma işini üstlenir .
ÖRN: Ahududu

C-Yaprak
Yaprak metamorfozları:
1-Besleyici yapraklar: Kısa , kalın , renksizdir. Besin depolarlar.
ÖRN:Soğan
2-Diken yapraklar: Çöl ortamında terlemenin azaltılması ve korunma gibi yaşamsal adaptasyonları olan bitkilerde görülür .
ÖRN: Devedikeni
3-Sülük yapraklar: Zayıf gövdeli bazı bitkilerde başka cisimlerden destek almak amacı ile yapraklar sülük halini almıştır.
ÖRN: Bezelye
4-Su depo yaprakları: Kurak ortamlarda yaşayan bazı bitkilerde yapraklar su depolamak için özelleşmiştir.
ÖRN: Makas otu
5-Kapan (Tuzak) yapraklar: İnsektivor bitkilerde yapraklar böcek kapanı haline dönüşmüştür. Bu sayede bitkiler azot ihtiyacını yakaladıkları böcekleri sindirerek karşılarlar.
ÖRN: Drosera, Nephentes, Dionea
Hidatotlar
Su ve bataklık bitkilerinin yapraklarında bulunur.
İki kilit hücresi bulunur ancak açıklık hücreler tarafından kontrol edilemez.
Odun boruları ile bağlantılıdırlar.
Fazla suyun sıvı halde dışa atılımını sağlarlar.
Bitkilerde boşaltıma yardımcı yapılardır.
Kutiküla
Epidermisin salgısı olarak meydana gelir.
Kalınlığı bitkinin su kayıbına toleransına bağlı olarak değişir.(Sulak ortam bitkilerinde incedir.)
Canlı ve nazik olan alt dokulardaki hücreleri fiziksel , kimyasal , biyolojik olumsuzluklara karşı korur.
Su kayıbını önleyici görev üstlenir.(Azda olsa transpirasyonla su kaybı vardır .)
Stoma hücrelerinde bulunmaz.

Bitkilerde önemli yaşamsal olaylar
Bitkilerde taşıma
A-Su ve karayosunlarında taşıma:
1-Madde alış verişi tüm yüzeyle yapılır
2-Özelleşmiş taşıma sistemleri bulunmaz
3-Su ve nemli ortamlarda yaşarlar
4-Vücud oldukça küçüktür
B-Eğreltiler ve tohumlu (Çiçekli) bitkiler
1-Karasal yaşama uyum sağlamışlardır
2-Madde alış verişi belirli vücud bölgeleri ile yapılır
3-Özelleşmiş taşıma sistemleri bulunur
4-Vücud oldukça büyüktür
Bitkilerde madde taşınımında rol alan faktörler
1- Soymuk borularında Hormonların, besin ve azotlu bileşiklerin taşınması,Gazların taşınması,suyun yanal taşınması: Difüzyon, Aktif taşıma (Yavaş gerçekleşir)
2-Odun borularında su ve suda erimiş maddelerin taşınması:Kök basıncı, Terleme,Kılcallık, Kohezyon ve Aldezyon gücü (Hızlı gerçekleşir)
Bitkilerde destek hareket yapıları:
1-Hücre çeperi ve turgor: Otsu bitkilerde ve ağaçsı bitkilerin genç yapılarında desteği oluşturan temel yapıdır.
2-Destek dokusu: Ağaçsı bitkilerde destek ödevi için farklılaşmış özel hücrelerden oluşmuş dokudur.(Kollenkima ve sklerankima)
3-İşletim demetleri ve çeper kalınlaşması gösteren dokular:Bu dokulara ait hücreler sahip oldukları kalın çeperlerle esas görevlerinin yanısıra bitkilerde destek ödevide görürler.
Bitkilerde davranış
Çimlenme,çiçek açma,yaprak dökme,tropizma ve nasti bitkilerde görülen önemli davranışlardır. Uyaran işık,ısı,su,kimyasallar ve travmalar olabilir.Tepkilerin verilmesinde hormonlar düzenleyicidir. Tepki ise mitoz,turgor değişimi veya asimetrik büyüme ile gerçekleş
1-Pasif hareket: Belli bir hareket organeli ve yapısı olmayan tek hücreli canlılarda hareket su,hava akımı ve diğer organizmalar sağlar.Canlı harekette enerji harcamadığı için pasif hareket olarak adlandırılır.Hareketin yönü ve süresi canlı tarafından kontrol edilemez.
2-Aktif hareket: Canlının hareket organelleri ile gerçekleşen ve canlının enerji harcamasına neden olan harekettir.Taksi (Göçüm) hareketi olarak adlandırılır.Hareket belli bir uyarana bağlı olarak gerçekleşir. Adlandırılması uyarana göre yapılır.Uyarana doğru yapılan taksi hareketine pozitif taksi, uyarandan uzaklaşma şeklinde yapılan harekete negatif taksi hareketi denir.
Yapılan çalışmalar bitkilerinde belli bir alanda ürettikleri özel salgılarla birbirlerinin metabolizmalarını kontrol ettikleri görülmüştür.Ayrıca etilenin etkisinide unutmamak gerekir.

Bitkilerde konum ve yer değiştirme hareketleri görülmez.Bitkilerde gözlenen hareket biçimleri nasti ve tropizmadır.
1-Nasti(İrkilme)
Uyaranın yönüne bağlı olmaksızın gerçekleşen tepki tarzındaki hareketlerdir.Uyarana göre dlandırılır.
Not:Nasti olayında temel etken turgor olayıdır.
*Fotonasti.......(Uyaran:ışık):Papatya çiçeklerinde
*Termonasti....(Uyaran:Isı):Çiğdemin yaprak hareketlerinde
*Sismonasti....(Uyaran:Sarsıntı,Değme):Küstüm otunda
*Tigmonasti....(Uyaran:Dokunma):Böcek kapan bitkilerde
2-Tropizma(Uyarılma)
Asimetrik büyümeler sonucu gelişir.Hormonların dağılımında görülen asimetri sonucu, dengesiz turgor ve hücre bölünmeleri ile gerçekleşir. Bu durum bitkinin farklı kısımlarının hormonlara farklı cevap vermesinden kaynaklanır. Tropizma bitkinin çevresel koşullardan en üst düzeyde yararlanmasını sağlayan durum ayarlama davranışıdır.Uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelim şeklindeki harekettir.Uyarana göre adlandırılır.Uyarana doğru gerçekleşen yönelime pozitif tropizma, uyarandan uzaklaşma şeklinde gerçekleşen yönelime negatif tropizma denir.
Not:Tropizma olayında temel etken hormonlardır
Fototropizma (Uyaran: ışık) Gövde pozitif tepki kök ise negatif tepki verir.
Jeotropizma (Uyaran:Yerçekimi) Gövde negatif kök ise pozitif tepki verir.Bataklık ve sulak ortam bitkilerinin bazı kökleri negatif jeotropizma gösterir. Bu tip kökler havalandırma kökleri olarak adlandırılır ve bataklık toprağında O2 nin az olmasından dolayı köklerin gaz alış verişinde rol alırlar.
Hidrotropizma (Uyaran :Su) Kökler pozitif hidrotropizma göstererek suyun fazla olduğu ortamlara doğru yönelirler.
Kemotropizma (Uyaran:Kimyasallar=asitler,bazlar,gübre) Kökler kimyasallara karşı pozitif (Gübre) veya negatif (Asit) tropizma gösterirler.
Travmatropizma (Uyaran:Yaralanma) Kökler yaralanmaya neden olan faktörlere karşı negatif tropizma gösterir.
Haptotropizma (Uyaran:Temas) Sarmaşık ve fasulyenin sülük gövdelerinde değmeye karşı pozitif tropizma gösterir.
Bitkilerde hormon üretilen yapılar:
Kök ve gövde ucu
Yapraklar
Tohum
Depo gövde ve köklerde
Tomurcuk
Dikotiledon’larda yara bölgesi
Meyve
Bitkilerde taşıma sistemi olmadığı için hormonların taşınması difüzyonla olur. Hedef yapılar, hormon üreten yapılara çok yakındırlar. Bitkisel hormonlar; bitkilerde hücre bölünmesi, hücre büyümesi , çimlenmenin uyarılması veya engellenmesi, gövde – meyva- yaprak- kök büyümesi, meyva olgunlaşması, yaprak dökülmesi, Yaraların kapanması, tropizma gibi önemli yaşamsal olayların gerçekleşmesinde rol oynayan organik maddelerdir.
Bitkisel hormonları bitkilerde geçekleştirdikleri etkiye göre iki grupta incelenebilir.
1-Gelişimi uyaran hormonlar: Oksin – Sitokinin – Giberillin
2-Gelişime ket vuran hormonlar: Absisik asit – Etilen – Çok miktardaki oksin
1-Oksin: Gövde ve kök uçlarında , yapraklarda meristematik hücrelere tarafından oluşturulur.
Büyüme bölgesindeki hücrelerin büyümesini sağlar.
Bazı dokularda hücre bölünmesini uyarır.
Yeni köklerin oluşumunda rol oynar.
Hücre , doku farklılaşması sağlar.
Gövde, kök, yaprak ve meyve büyümesini sağlar.
Fototropizmaya neden olur.
Ovaryum gelişimini uyarır ve tohumsuz meyve oluşumunu sağlar.
İlkbaharda kambium faaliyetini başlatır.
Döllenen çiçeğin ve yaprakların dökülmesini önler
Az salgılandığında yapraklar dökülür.
Çok salgılandığında büyüme ve gelişmeye ket vurur.
Stomaların açılıp kapanmasına etki eder.

2-Giberillinler
Gövdenin hızlı ve anormal uzamasını sağlar.
Tohum çimlenmesini uyarır.
Çiçeklenmeyi ve erken çiçek açmayı uyarır.
Meyve büyümesini sağlar.
Tohumda depo nişastanın kullanılabilir glikoza dönüşümünü uyarır.
3-Sitokininler :
Ana kaynağı köklerdir.
Hücre bölünmesini uyarır.
Bitkide büyümeyi sağlar.
Protoplastların kloroplastlar haline gelmesini sağlar.
Yaprak dökülmesini engeller.
Tomurcuklardan filiz ve yaprak oluşumunu uyarır.
4-Absisik asit
Tomurcuk ve tohumlarda uyku halinin başlaması.
Hücre bölünmesinin azaltılması.
Su kayıbında stomaların kapanması.
Yeşil yaprakların yerini koruyucu pulların alması.
5-Etilen
Meyve olgunlaşmasını uyarır.
Yaprak dökülmesini uyarır.
Tek çenekli
Çift çenekli
Taç yaprak (çiçek)
3's
4 ve 5's
yaprakta damar düzeni
Paralel
Ağsı
İltim demetleri
Dağınık
Düzenli sıralanış
Gövde yapısı
Otsu
Otsu + Ağaçsı
Kök
Saçak
Kazık
Büyüme
Boyca
Boyca ve Ence
Örnekler:
Çim, Mısır, Orkide
Elma, Gül, Ayçiçeği










BİTKİLERDE ÜREME
BITKILERDE ÜREME

I-Tohumsuz bitkilerde:

Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip etmesi şeklinde gerçekleşen metagenez görülür.

Metagenez :
•Sporlar (n) çimlenerek hapolid gametofiti oluşutrurlar
•Gametofitlerde anteridyum (Erkek organ) ve Arkegonium (Dişi organ) gelişir
•Mitoz bölünme ilr anteridyumlarda sperm arkegoniumlarda ise ovum meydana gelir
•Uygun şartalarda döllenme gerçekleşir
•Oluşan zigottan(2n) sporofit (2n)gelişir
•Sporofitte sporangium (Spor kesesi) gelişir
•Sporangiumda bulunan spor ana hücrelerinden (2n) mayozla sporlar (n) oluşur.

Karayosunları :

•Gametofit döl baskındır
•Gametofit fotosentez yapar
•Sporofit döl gametofit üzerinde gelişir ve yarı parazittir
•İletim demetleri taşımaz.
Eğrelti otları :

•Sporofit döl baskındır.
•İletim demetleri taşır.
•Fotosentez yapar.
•Sporofit döl çiçekli bitkilerdeki gövde,yaprak,kök ve çiçek rollerini üstlenir.
•Gametofit döl cılızdır.
I-Tohumlu bitkiler:

Tohumlu bitkilerde üreme organı çiçeklerdir.
Çiçek
Çiçekler bitkinin üreme organlarıdır.Tozlanma ve döllenme meydana gelince tohum ve meyve oluştururlar.
çiçek kısımları ve görevleri :

• Çanak yaprak :tomurcuk açılana kadar koruma.
• Taç yaprak : böcekleri çekmek ve tozlaşmayı sağlamak
• Erkek organ: erkek üreme hücrelerini oluşturma
• Dişi organ: Dişi üreme hücresini,tohumu ve meyveyi oluşturmak
A.Erkek organ (Stamen)
Sapçık (Filament)
•Anter (Başcık) kısmına destek olur
•Boy sayı ve özellikleri türe göre değişir
Başcık (Anter)
•Polen ana hücreleri taşır
•Mayoz görülür
•Polen oluşumunun gerçekleştiği yerdir
•Olgunlaşmada açılarak polenlerin serbest kalmasını sağlar

B.Dişi organ (Pistil)
Tepecik (Stigma)
•Nemli ve yapışkan özelliktedir
•Tozlaşmanın (Polinasyon)gerçekleştiği yerdir
•Tozlaşmaya göre değişim gösterir
•Polenin çimlenmesi için özel kimyasallar salgılanır
•Döllenmenin kontrolünde rol alır
Boyuncuk (Stilus)
•Çimlenen polen tüpünün ovaryuma ulaşmasını sağlar
•Boyu türe göre değişir
•Döllenmenin kontrolünde rol alır
Dişi organ =Ovayum (Karpel)
•Tohum taslakları bulundurur
•Mayozla ,mitoz ve polimerizasyonla embriyo kesesinin oluştuğu yerdir
•Döllenmenin gerçekleştiği yerdir
•Tohum oluşumunun gerçekleştiği yerdir
•Meyve oluşumunda rol alır
•Yayılmada rol alır
Tohum taslağı /Embriyo kesesi
•N kromozomlu 8 çekirdek taşır
•Polar çekirdeklerin döllenmesi ile endosperm oluşur
•Yumurtanın döllenmesi ile bitki embriyosu oluşur
•Döllenmeler sonunda tohum haline dönüşür

Çiçeklerde Cinsiyet:
•Çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organların hepsine sahip çiçeklere tam, eksiksiz ,
erdişi, erselik (Hermafrodit) çiçekler denir.
Örnek: Domates, biber, patlıcan gibi sebzeler ile elma, armut, erik,şeftali, portakal gibi meyve türlerinde erselik çiçekler bulunur.
•Bunlardan biri olmasa bile eksik çiçek denir.Yalnız erkek veya dişi organı olan çiçeklere
kusurlu’ çiçekler denir.

1.Tek evcikli bitkiler:
Eşey organlarından sadece birini bulunduran tek cinsli çiçekler eğer aynı bitki üzerinde bulunuyorsa, yani bir bitkinin üzerinde farklı yerlerde dişi veya erkek çiçekler yer alıyorsa bu bitkilere monoik (tek evcikli) bitkiler denir.
Örnek: Sebzelerden;kabak, kavun,karpuz, hıyar .meyvelerden; fındık,ceviz, kestane ve dut monoik çiçek yapısına sahiptir.

2.İki evcikli bitkiler:
Eşey organlarından sadece birini bulunduran tek cinsli çiçeklerde eğer erkek ve dişi çiçekler ayrı ayrı bitkilerde bulunuyorsa bu bitkilere de dioik (iki evcikli) bitkiler denir.
Örnek: Antepfıstığı, incir, hurma,papaya, kivi, ıspanak, kuşkonmaz dioik bitkilerdir.
Başcık (Teka)larda polen oluşumu:
1-Başcıkta bulunan mikrospor ana hücresi mayoz geçirerek 4 tane haploid mikrospor oluşturur.
2-Mikrospor hücrelerinin nukleusları mitozla ikiye ayrılır
3-Oluşan iki mikro nukleus etraflarına bir miktar sitoplazma alırlar
4-Böylece tozlaşmayı sağlayacak polen oluşur
5-Polen nukleuslardan biri polendeki metabolizmayı kontrol eden vegetatif nucleus,diğeri ise döllenmeyi sağlayacak generatif (Doğurucu) nukleustur
6-Polen etrafında türe özgü ve tozlaşma biçimine uygun kabuk oluşur

Ovaryumda embriyo kesesinin oluşumu:
1-Megaspor ana hücresi mayozla 4 megaspor yapar,bunlardan 3 tanesi erir geri kalan bir tanesi megaspor olarak kalır.
2-Megaspor hücresinin nukleusu ard arda 3 kez mitoz gecirerek 8 nukleuslu hücre oluşur
3-Megaspor içindeki nukleuslardan 3 tanesi vegetal kutba nukleusları yerleşerek Antipod nucleusları oluşturur
4- 2 tanesi ortada polar nukleusları oluşturur
5-Geri kalan 3 nukleustan biri ovum diğerleride sinerjit nukleusları haline dönüşerek animal (Döllenme) kutbuna yerleşir.
6-Organizasyon bittiğinde döllenmeye hazır embriyo kesesi meydana gelmiştir
Tozlaşma :

Bitkilerde çiçekte erkekorganda oluşan polenlerin memeliler , böcekler, yarasalar, kuşlar ve rüzgar aracılığı ile dişi organ stigmasına taşınmasına tozlaşma denir.
1.Böcekler tozlaşma
•böceklerle tozlanan bitkilere entomofil bitkiler denir. Örnek: Domates, biber, elma ve şeftali
•erselik çiçek yapısı görülür.
•taç yaprakları böcekleri cezbetmek amacıyla güzel kokulu, gösterişlidir.
•bir çoğunda nektar salgılayan bezler vardır.
•stigmaları ve anterleri küçüktür
•çiçek tozları rüzgarla döllenene nazaran az, iri ve yapışkandır.
•böceklerle tozlanmada en önemli canlı türü arılardır, daha sonra ise kelebekler ve diğer böcekler gelir.
2.Rüzgarla tozlaşma
•rüzgarla tozlanan bitkiler anemofil bitkiler denir
•rüzgarla tozlanan bitkiler genellikle bir cinsli çiçek bulundurur. Fındık, Ceviz, Dut,Kestane (tek evcikli=monoik) ile Hurma ve Antep fıstığı (ikievcikli=dioik türler) buna örnektir.
•bu bitkilerin çiçekleri gösterişli değildir, taç yaprakları ya hiç yoktur (Ceviz, Antep fıstığı) ya da çok küçüktür.
•nektar salgılamazlar,
•stigmaları çok parçalı pürüzlü ve geniştir.
•erkek organları büyük
•polen küçük ve sayısı oldukça fazladır.

Kendine tozlanma: Bir çiçeğin dişi organının aynı çeşide ait çiçek tozlarıyla tozlanmasına denir.
Yabancı tozlanma: Bir çiçeğin aynı türe ait başka bir çeşidin çiçek tozlarıyla tozlanmasına denir.

Polen çimlenmesi:
•dişi organın stigması üzerine gelen polenler stigma salgısını absorbe ederek çimlenir.
•polendeki porlardan polen tüpü gelişmeye başlar,
•polen tüpünün salgıladığı kütilaz enzimi ve stigmanın kütikul ile kaplı epidermis hücrelerini eriterek stilus içine girer
•stilus dokusu tarafından beslenir ve stilus dokusunu eritip ovaryuma ilerler.
•bu ilerlemede kimyasallar etkilidir ve kemotropizma gerçekleşir
Döllenme:
polen yapısında bulunan genertif çekirdeğin , embriyo kesesinde bulunan yumurta hücresini döllemesidir.

•çimlenme ile oluşan polen tüpü içinde generatif çekirdek taşınır
•polen tüpü embriyo kesesi mikropiline (açıklık) ulaşınca generatif çekirdek mitozla iki sperm çekirdeğine dönüşür
•çekirdeklerden biri yumurtayı dölleyerek bitki embriyosunu oluşturur
•diğer çekirdek polar çekirdekleri dölleyerek endospermi oluşturur
•tohum taslağı tohum haline dönüşür
•çiçekte oluşan tohumun korunması ve taşınması için meyve gelişir
Not:Çiçekli bitkilerden kapalı tohumlularda iki döllenme gerçekleşir
Döllenme: Ovum(n) + Sperm (n)=Embriyo (2n)
Döllenme:Plar nuc.(n)+Polar nuc.(n)+Sperm(n)=Endosperm (3n)


Tohum taslağında bulunan embriyo kesesi döllenmeden sonra tohum haline dönüşür.
Tohum taslağı-----------------------Tohum
Tohum yapısı
a-Kabuk:
Tohumu örter
Kabuğu oluşturan hücrelerin çeperleri mantarlaşmış ve odunlaşmıştır
Tohumu su kayıbından,mekanik etkilerden,kimyasal ve biyolojik etkilerden korur
Kalınlığı şekli ve yapısal özellikleri türe göre değişir
Kabuğu oluşturan hücreler 2n kromozomludur
b-Endosperm:
Açık tohumlularda sadece polar nucleuslardan döllenmeden gelişir ve n kromozomlu hücrelerden oluşur
Kapalı tohumlularda polar nucleusların döllenmesi ile oluşan triploid 3n kromozomlu hücrelerden oluşur
Türe göre farklı yoğunluklarda olmak üzere karbonhidrat,yağ ve protein depolar
Çimleninceye kadar hetotrof olan bitki embriyosunun madde ihtiyacını karşılar
Çimlenince endospermin görevini yapraklar üstlenir
c-Embriyo:
Ovumun spermle döllenmesi ile oluşur ve 2n kromozomludur
Embriyonik gövde ve kök taşır
Tohum çimleninceye kadar yavaşca gelişir
d-Çenekler (Kotiledonlar):
Embriyoya bağlı olarak gelişir
Endospermden besin alarak bitki çimleninceye kadar onu besler
Çimlenmeden sonra bir süre fotosentezde yapar(Dikotillerde)
Soğan,zambak vb.de tek çenek, sebzeler,çalılar,ağaçlar vb.de iki çenek, çamgillerde çok çenek bulunur
Tohumun Özellikleri :
1. Canlıdır.
2. Az miktarda su bulundurur.
3. İçinde embriyo olduğu için bitkinin bütün özelliklerini taşır.
4. Uygun şartlarda çimlenebilir.
5. Çimleninceye kadar besin üretemez yani fotosentez yapamaz.
6. Çimleninceye kadar çeneklerdeki besinlerle beslenir.
7.zamanla kuru ağırlığını kaybeder
Tohumda uyku hali:
Tohumda metabolizma yavaş fakat devam etmektedir
Süre tohum kabuğuna ve besin miktarına bağlıdır
Kuru ve soğuk koşullarda uyku halinde kalarak canlılığı korumakta ve neslin devamını garanti altına almaktadır
Tohumlarda uyku halinin devamı sağlayan hormon absisik asittir
Tohumlarda canlı ve çimlenme yetenekli kalma süresi türe göre değişir
Çimlenme gücü:
Tohum kabuğu kalınlığına
Tohumdaki su miktarının azlığına
Depo besinlerden yağ yerine nişastanın varlığına bağlı olarak artar.
Tohum dağılma
Tohumlar farklı yollar kullanarak yayılma ve dağılma gösterirler:
• Rüzgar
• Patlama
• Su
• Hayvanlar
• Kuşlar
Çimlenme sonucu bitkilerin oluşmasını sağlayan tohumlar su, rüzgâr, insanlar, hayvanlar (tarafından yenilerek veya hayvanlara yapışarak) ve meyveler sayesinde etrafa yayılarak uygun şartlarda çimlenirler ve yeni bir bitkiyi oluştururlar.
• Yenilen meyve çekirdeklerinin etrafa atılması.
• Bazı dikenli meyvelerin hayvanların tüyüne takılarak taşınması.
• Bataklık ve su bitkilerinde su yoluyla tohumun taşınması.
• Tohum ve meyve hayvanlar için besin kaynağıdır. Hayvanlar tarafından yenilen meyvelerin çekirdekleri veya tohumları dışkı yoluyla uzak bölgelere taşınarak onların etrafa yayılması sağlanır.
Örnek :
- Akçaağaç tohumları helikopter pervanesi gibi dönerek düşer ve yayılır.
- Atkestanesinin yeşil renkli dikenli meyveleri içindeki tohumlar olgunlaşınca meyve düşer ve içindeki tohum yayılmış olur.
- Karahindiba bitkisinin tohumları rüzgârla etrafa yayılır.
- Böğürtlen kuşlar tarafından yenir ve tohumları kuşların dışkıları ile etrafa yayılır
Tohumda çimlenmesi:
Gerekli şartlar:
Su: Kabuğun çatlaması,embriyonun serbest kalması ve enzimatik reaksiyonlar için gereklidir
Oksijen:Artan metabolizma için gerekli enerji oksijenli solunumla karşılanır
Sıcaklık:Artan enzim etkinliği uygun sıcaklıklarda gerçekleşir
Işık:Bazı türlerde (Tütün) çimlenmede ışığa ihtiyaç duyulur.
Çimlenme mekanizması
Şartlar uygun olduğunda tohum su alarak şişer ve tohum kabuğu çatlar
Alınan su tohumda absisik asit etkinliğini kırar
Alınan suyun etkisi ile endosperm hücreleri giberillin üretir.
Giberillin absisik asidin etkinliğini azaltırken amilaz etkinliğini artırırı
Amilaz etkisi ile nişasta glikoza parçalanır
Oluşan glikoz çatlayan kabukla beraber alınan fazla miktardaki O2 kullanılarak solunumda harcanır
Çimlenme ile beraber tohumda ağırlık azalması gerçekleşir
Metabolizmanın hızlanması ile beraber hücre bölünmesi hızlanır
Meristem etkisi ile bitkiye yeni hücre ve dokular katılır
Bitki uç meristemi ile boyca,kambiyum ile ence kalınlaşarak büyür.
Bitki gelişmesinde rol alan faktörler
A-Su:
Turgor oluşumu
Madde taşınımı
Fotosentezde organik madde sentezi
Terleme ile ısı düzenlenmesi
Stomaların çalışması
Enzimatik reaksiyonlar için ortam
Hidroliz reaksiyonlarının gerçekleşmesi
B-Sıcaklık:
Enzim etkinliği ve metabolizmada etkendir
Terleme üzerine etkendir
Topraktan su alınımıda etkendir
C-Işık:
Klorofil sentezinde gereklidir
Fotosentezde gereklidir
Bazı türlerde çimlenmede gereklidir
D-pH,Tuz ve Mineral:
Enzim etkinliği için gereklidir
Bazı moleküllerin (Enzim,hormon,pigment vb.) yapısına katılır
E-Hormonlar:
Bitkisel hormonlar bitkinin büyümesi,yaprak-çiçek açması, yönelim, meyva oluşumu,Tohumda uyku ve çimlenme vb. yaşamsal olayların gerçekleşmesinde rol alırlar
Not:Bu faktörlerin etkinliği farklı türler için değişebilir.Değişik türlerde özel adaptasyonlar görülür.
Meyve:
Döllenmiş tohum taslağı (embriyo) tohumu oluştururken, başta yumurtalık olmak üzere çiçeğin diğer kısımları gelişerek meyveyi oluşturur. O halde tohum ve tohumu çevreleyen kısımların hepsine meyve denir.

Meyvenin temel görevi tohumu korumak ve tohumun taşınıp dağılmasına yardımcı olmaktır.
Gerçek Meyve: Yalnız yumurtalığın gelişmesiyle oluşan meyvedir. Ör: Portakal, limon, kavun, böğürtlen.
Yalancı Meyve: yumurtalıkla beraber çiçeğin diğer organlarının da gelişmesiyle oluşan meyvedir.
Ör: elma, armut, incir. Bunlarda etli ve tatlı kısımlar çiçek tablasından oluşmuştur.
Etli meyve: Besin ve su biriktirerek etlenen meyvelere etli meyveler denir. Erik, kayısı, kiraz, domates, üzüm
Kuru meyve : Bazı bitkilerde meyve etlenmez. Bunlara kuru meyve denir. Fındık, ayçiçeği, haşhaş, kestane, bakla, fasulye
Açık Tohumlular :
Tohumları açıkta gelişen, meyve yaprakları tarafından örtülmeyen bitkilerdir.
Örnek : Çam, ladin, köknar, sedir. (Genelde meyvesiz ağaçlar).

Kapalı Tohumlular :
Tohumları meyve yaprakları tarafından örtülmüş olan bitkilerdir. Kapalı tohumlular, tohumlarındaki çenek sayısına göre tek çenekli ve çift çenekli bitkiler olarak iki grupta incelenirler.

Tek Çenekliler :
Tohumunda tek çenek olan genelde otsu, tek yıllık bitkilerdir.
1. Otsu bitkilerdir.
2. Saçak köklüdürler.
3. Kambiyum dokuları yoktur. Bu nedenle enine büyümezler.
4. İletim boruları düzensizdir.
5. Yaprakları paralel damarlıdır.
6. Yaprakları ince ve şerit şekillidir.
7. Yaprak sapı yoktur.
8. Çiçek sayıları 3 veya 6 nın katları şeklindedir.
Örnek : çim, tahıllar, soğan, mısır.
Çift Çenekliler :
Tohumunda çift çenek olan bitkilerdir.
1. Genelde odunsu bitkilerdir.
2. Kazık köklüdürler.
3. Kambiyum dokuları bulunur. Bu nedenle enine büyüyebilirler.
4. İletim boruları düzenlidir.
5. Yaprakları tüysü (ağ) damarlıdır.
6. Yaprakları geniş ve parçalı şekillidir.
7. Yaprak sapı bulunur.
8. Çiçek sayıları 4 veya 5 in katları şeklindedir.
Örnek : nohut,baklagiller,elma.

Bu bölüme, kendi belirlediginiz konuyla ilgili bir yazı girin.

LİSE-11 BİRİNCİ DÖNEM 1. YAZILI 24 KASIM PAZARTESİ OLACAK. SINAV 11 KLASİK SORULARDAN OLUŞACAK.

KONULAR
BİTKİLERİN GENEL YAPISI
BİTKİSEL DOKULAR
BİTKİLERDE TAŞIMA
BİTKİLERDE BESLENME


BAŞARILAR
AŞAĞIDA VERİLEN KONU ÖZETLERİNİ ÇALIŞIN
DEFTERİNİZDEKİ ŞEKİLLERİ YORUMLAYIN
ÖRNEK YAZILI TESTLERİNİ ÇÖZÜN

BİTKİSEL DOKULAR KONU ÖZETLERİ
BİTKİSEL DOKULAR

Sürgen Doku ve Özellikleri
Sürekli bölünen hücrelerden oluşur.
Hücreleri ince çeperli , bol sitoplazmalı , küçük , iri çekirdekli , koful hiç bulunmaz veya küçük ve az sayıdadır.
Hücreler arası boşluk bulunmaz.
Bitkide kök , gövde ucu , tomurcuk ve yaprak uçlarında bulunur,ayrıca dikotiledon ve ağaçsı bitkilerin gövdesinde yer alır.
Vegetatif üremede filiz oluşumu bu doku tarafından gerçekleştirilir.

Kökenlerine Göre İkiye Ayrılır
A-Pirimer Meristem: Bitkilerde ömür boyu var olan ,kök ,gövde ve yaprak uçlarında bulunan dokudur.
B-Sekonder meristem:Sadece dikotiledon’larda bulunur. Değişmez dokuların bölünme yeteneği kazanarak oluşturdukları dokudur. Kök ve gövde ucunda meristem dokudan oluşan hücreler zamanla farklılaşarak değişmez doku hücreleri haline gelirler. Büyüme konisi adı verilen bu bölgelerde meristemdoku gövdede koruyucu yapraklar kökte ise kaliptra tarafından dış etkilere karşı korunur.
Büyüme bölgelerinde hücresel farklılaşmalarla üç farklı katman oluşur.
Bunlar dıştan içe doğru
1-Dermatogen -------------- Epidermis
2-Periblem ------------- Kabuk
3-Pelerom ------------- Merkezi silindir

Sekonder meristem değişmez doku hücrelerinin yenden bölünme yeteneği kazanmasıyla oluşur. Kambium ve mantar meristemi kök ve gövdede kalınlaşmayı sağlar.Kambium sürekli bölünerek içe doğru ksılem , dışa doğru floemi oluşturur. Ağaçsı bitkilerdeki yaş halkalarının nedeni budur.

Değişmez Dokuların Özellikleri
Meristem hücrelerinin özelleşmesiyle oluşurlar.
Hücrelerde büyüme , koful oluşumu , sitoplazma azalması , çeper kalınlaşması , hücreler arası boşlukların oluşumu görülür.
Bölünme yeteneklerini kaybetmişlerdir.
Bazıları ölüdür.

A) Koruyucu Doku
a-Epidermis
Hayvanlardaki epitel dokuya karşılıktır.
Bitkilerde genç dal , yaprak ve genç kökleri çevreler.
Tek sıralı hücrelerden oluşur. Hücreler canlıdır.
Hücre arası boşluk yoktur.
Kloroplast taşımazlar.
Dışa bakan yüzlerinde çeper kalınlaşır ve kalın kütikula birikmiştir.
Kökte sitoplazma az , kofullar büyüktür.
Transpirasyonun kontrolü,gaz alış verişinin kontrolü,topraktan suyun emilimi,genç yapıların fiziksel-kimyasal-biyolojik olumsuzluklardan koruması gibi önemli görevleri gerçekleştirebilecek yapı ve özelliklere sahiptir.

Koruyucu sisteme ait özelleşmeler:
Stomalar
Salgı,örtü,koruma,tırmanma tüyleri
Emme tüyleri (Kökte)
Kutiküla-mum 5-lentisel



Kök Epidermisin Özellikleri:
Dışa bakan çeperleri incedir.
Stoma taşımazlar.
Hücreler büyük koful taşırlar.
Hücrelerin osmotik değeri fazladır.
Emici tüyler taşırlar.
Kütikula birikimi görülmez.
Dış ortamla madde alış verişini engellemezler
Gövde Epidermisinin Özellikleri:
Dışa bakan çeperleri kalındır.
Stoma içerirler.
Hücrelerde küçük kofullar bulunur.
Savunma , tırmanma , korunma ile ilgili tüyler taşırlar.
Dışa doğru bakan çeperde kütikula birikir.
Dış ortamla madde alış verişi stomalarla yapılır.
b-Periderm
Ağaçsı bitkilerin kök ve gövdesinde bulunur.
Epidermisin parçalanmasıyla oluşur.
Çok sıralı hücrelerden oluşur.
Dış yüzeyde mantar kambiumundan oluşan mantar hücreler vardır.
Mantar hücreleri ölüdür. Hücre çeperi suberin biriktirmiştir.İçleri hava ile doludur.
Stoma yerine lentiseller bulunur.


B) Parankima Dokusu
Hayvanlardaki bağ dokusuna özdeştir.
Hücreleri canlı , bol sitoplazmalı , küçük kofuldur.
Diğer dokular arasını doldurur.
Hücre çeperleri incedir.
Yaraları onarır.(Regenerasyon yeteneği fazladır.)
Bölünme yeteneklerini korurlar.
Yaptıkları Görevlerine Göre
Özümleme Parankiması: Kloroplast taşırlar,fotosentez yaparlar,yaprak , tomurcuk gibi genç yapılarda bulunur.
Havalandırma Parankiması: Bataklık ve sulak alan bitkilerinde boşluklarında O2 birikimi sağlar.
İletim Parankiması: İletim demetlerin etrafını çevirip iletim demetleri ile diğer hücreler arası madde taşır.
Depo Parankiması: Kök ve gövdede bulunur. Fotosentezle oluşan organik maddeleri depolar

C) İletim Dokusu
Bitkilerde toprak üstü organlarla toprak altı organlar arasında madde iletimini sağlar.
Hayvanlardaki dolaşım sistemine özdeştir.
Hücrelerinde kloroplast taşımazlar.
Kök ucundan , yaprak ucuna kadar devamlılık gösterir.
Bitkilerde destek dokusuna yardımcıdır.



Yaptıkları iş ve özelliğine göre iki grupta incelenir.
a-Ksilem:
Hücrelerde sitoplazma ve çekirdek yoktur.
Silindirik hücrelerde enine çeperler kalkmış kılcal damarlar oluşmuştur.
Yanal çeperleri kalınlaştırmıştır.
Topraktan kökle emilen su ve suda emilmiş maddeleri yaprak ve gövdeye taşır.
Taşıma tek yönde olur
Ksılem elemanları:
Trakeitler
Trakeler
Parankima
Sklerenkima
1-Trake : Su taşırlar , ölüdürler , enine çeperler yoktur , silindir ve tüpler şeklinde dizilirler.
2-Trake id : Ölü bağımsız hücrelerdir. Su taşırlar destek dokusu görevide görürler.
NOT :Açık tohumlularda yalnız trake idler bulunur.
3-Ksilem parankiması : Canlı hücrelerdir , besin depolamak ve kısa iletimler yaparlar.
4-Ksilem sklerenkima sı : Destek görevi gören çeperleri kalınlaşmış ölü hücrelerdir.
b-Floem :
Silindirik canlı hücreden oluşur.
Sitoplazma taşırlar ancak olgunlaştıklarında nukleuslarını kaybederler.
Büyük kofulları vardır.
Enine çeperleri kalbursu yapı kazanıştır.
Yaprakta oluşan organik bileşikleri köklere , kökte üretilen azotlu maddeleri yapraklara taşırlar.
Taşıma çift yönlüdür.
Floem elemanları:
Kalburlu hücreler
Arkadaş hücreleri
Parankima
Sklerenkima
1-Floem hücreleri : Büyük geçitli , canlı , uzun hücrelerdir. Organik madde taşırlar.
2-Arkadaş hücreleri : Yuvarlak köşeli , bol sitoplazmalı , büyük nukleuslu yardımcı hücrelerdir.
3-Floem parankiması : İnce , uzun , ince çeperli besin depolayan nişastaca zengin hücrelerdir.
4-Floem sklerenkima sı : Çeperleri kalınlaşmış ve odunsulaşmış destek görevi gören ölü hücrelerdir.

NOT : İletim demetleri arasında kambium varsa ( dikotiledon’larda ) açık demet , kambium yoksa ( monekotiledon’larda ) kapalı demetler meydana gelir.

D) Destek Dokusu
Omurgalılarda iskelet sistemine özdeştir.
Turgorla beraber bitkiye destek ve direnç kazandırır.
Çeperleri kalınlaşmış hücrelerden meydana gelmiştir.
Hem canlı hemde ölü hücreler görev alır.
Bulunduğu yer ve görevlerine göre iki çeşittir.
a-Kollenkima :
Hücreler canlı bol sitoplazmalı ve çekirdeklidir.
Bazılarında kloroplast bulunur.
Bitkilerde genç ve büyüyen kısımlarda bulunur.
Hücre çeperi kalınlaşmasına göre ikiye ayrılır.
1-Köşe kollenkima sı : Tütün, Kabak , Begonya gibi
2-Levha kollenkima sı : Adaçayı , Mürver gibi
b-Sklerenkima :
Hücrelerinde sitoplazma ve çekirdek yoktur.
Tüm çeper kalınlaşmıştır.
Kök , gövde ve yaprak sapında bulunur.
Yapısal özelliğine göre ikiye ayrılır.
1-Sklerenkima lifleri : Keten , Kenevir gibi
2-Taş hücreleri : Armut , Ayva gibi

E) Salgı Dokusu
İri çekirdekli bol sitoplazmalı canlı hücrelerden oluşur.
Tek veya gruplar halinde bulunabilirler.
Metabolizmaları sonucu özel salgılar oluştururlar.
Salgılar bitkide çeşitli görevlerin gerçekleşmesinde rol oynar.
Tozlaşmada: Bal özü ve kokulu maddeler. (Çiçeklerde)
Çürümeden koruma: Reçine (Çamlarda)
Korunma: Yakıcı salgılar. (Isırganda)
Beslenme: Sindirim öz suyu. ( Böcekgillerde)
Yaralanan kısmı onarım: Süt. (Kauçuk,Sütleğen , Haşhaş)

Salgılar ya bitki dışına atılır.
1-(Dış salgı)(nektar,Sindirim öz suyu)yada özel hücre ve kanallarda depolanır.
2-(İç salgı) (Hormon , Kauçuk , Protein , Glikozitler vb.)

BİTKİLERDE BESLENME
BITKILERDE BESLENME

A.Mineral Olmayan Besinler
Mineral Olmayan Besinler hidrojen (H), oksijen (O), ve karbon (C) dur.Bu besinler hava ve suda bulunur. su ( H2 O) şeker ve nişasta için hidrojen kaynağı, karbon dioksit (CO 2) ise oksijen ve karbon kaynağı olarak fotosentezde kullanılır. Bitkiler C, H ve O besinleri organik besin üretmek için kullanırlar ve yapıları yaklaşık % 95 oranında bu maddelerden oluşmuştur.Bitkiler suyu topraktan karbondioksiti ise havadan alırlar.
B.Mineral besinler
•toprakta bulunur,
•suda çözülürler
•köklerle emilir.
•sağlıklı büyümek toprakta yeterli besinler bulunmalıdır.
•yeterli miktar ve çeşitte besin bulunmayan topraklara besinler gübre olarak verilir.

Mineral besin iki gruba ayrılır:
Makrobesinler ve Mikro besinler

1.Makrobesinler
iki gruba bölünebilir: Birincil ve ikincil besin.
a. Birincil besinler azot (N), fosfor( P), ve potasyum (K). bitkiler hayatta kalma ve büyümeleri için bu besinleri büyük miktarlarda kullanırlar Bunlar topraktan alınan önemli besinlerdir.
b.İkincil besinlerin kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), ve kükürt (S). genellikle toprak yeterince bulunan bu besinler gerekli olduğu durumlarda toprak gübrelenmelidir. Ayrıca, Magnezyum (Mg), Kalsiyum (Ca), Kükürt (S) büyük miktarlarda kullanılan besinlerdir.

2. Mikrobesinler
Mikro besin küçük miktarlarda ihtiyaç duyulan besinlerdir.Bitkilerde temel büyüme ve gelişme olayları için gerekilidir. Bu besinler bor (B), bakır (Cu), demir (Fe), klorür (Cl), mangan (Mn), molibden (Mo) ve çinko (Zn) Eksiklikleri pek hissedilmez. Düşen ağaç yaprakları,ölen bitkiler ve organik maddelerle geri dönüşümleri sağlanır.
Minumun kuralı:

Bitkiler metabolik aktivitelerini gerçekleştirebilmek için eser elementleri yapılarında bulundurmak zorundadırlar (Fe, Mg, Mn, Mo, Va). Bu maddeler metabolizmanın devamı ve büyümesi için zorunludur. Buna göre bitkiler toprakta en az bulunan eser elemente göre büyür ve metabolizmasını düzenler, bu olaya minimum kuralı denir.
Bitkisel besinlerin görevleri ve eksikliklerinde oluşan sorunlar:
1.Azot
•Azot bitki proteinleri bir yapı taşıdır.
•Klorofil ayrılmaz bir parçasıdır
•Amino asitler, nükleik asitler ve koenzimler bir Bileşenidir.
Eksiklik belirtileri
• Yavaş büyüme ve bodurluk.
• Sarı-yeşil renkli yaprakları.
• Tomurcuklarda ve yaprak kenarlarında sararma
2.Fosfor
•Bitkilerin DNA, RNA ve ATP yapısı
•Fosfor hücre bölünmesi ve organizasyonu
•Bitki büyümesi ve kök oluşumu
•Çiçeklenme ve meyve oluşumu
Eksiklik belirtileri
• Yavaş büyüme ve bodurluk.
• Bazı bitkilerin yaprakları üzerinde morumsu renk.
• Kötü meyve veya tohum oluşumu.
3.Potasyum
•Potasyum şekerlerin taşınması
•Nişasta oluşumu için gereklidir.
•Stomaların açılıp kapanması
•Suyun verimli kullanımı için önemlidir.
Eksiklik belirtileri
•Uç tomurcuklarda ve olgun yapraklarda yanıklık, alt Yapraklar sararma.
• Kolayca yaprak dökülmesi .
• Küçük tohum ve buruşk meyve
• Yavaş büyüme
4.Kalsiyum
•Hücre duvarları ve zarlar için bir yapı taşı
•Nişasta ve selüloz gibi önemli bitki karbonhidratlarının bir bileşenidir.
•Kalsiyum bitki gücü ve sertliği arttırır
Eksiklik belirtileri
• genç yaprakların kuruması - kereviz, marul, lahana.
• terminal tomurcukların ölümü.
• Bodur kök .
• çiçekleri ve tomurcukları erken dökülmesidir.
5.Magnezyum
• Magnezyum klorofil molekülünün bir parçasıdır
•Magnezyum birçok enzim için aktivatördür.
Eksiklik belirtileri
• Büyük yaprakları kloroz (sararma).
6.Kükürt
•Amino asitlerin (sistin, metiyonin ve sistein) bir bileşenidir.
•baklagiller nodül oluşumu için gereklidir
Eksiklik belirtileri
•Genç yapraklarda yeşil sarımsı renk.
• Küçük ve cılız bitkiler.
7.Çinko
• Çinko bitkilerde çeşitli enzimler önemli bir bileşenidir.
•Oksin sentezi kontrolü,
•klorofil ve protein üretiminde rol oynar.
Eksiklik belirtileri
• Sap uzunluğu ve terminal yaprakların küçük kalması.
• meyve tomurcuğunun azalması.
• Benekli yaprakları ve kloroz.
8.Demir
Klorofil oluşumu için gereklidir.
Solunum ve fotosentez biyokimyasal bir aktivatördür
simbiyotik azot fiksasyonu gibi süreçlerde rol alır
Eksiklik belirtileri
•Genç yaprakların klorozu.
• Dalların kararması
• İleri durumlarda kök veya bitkilerin ölümü
9.Manganez
• büyüme süreçleri enzimler için bir aktivatördür
•klorofil oluşumunda demir yardımcı olur
•Suyun fotolizinde rol alır
Eksiklik belirtileri
• genç yaprakların kloroz.
10.Bakır
•Çeşitli enzimlerin bir aktivatörü.
•Protein sentezini
•vitamini üretiminde önemlidir
Eksiklik belirtileri
• Bodur büyüme.
• ağaçlarında terminal sürgünlerin kararma
• Pigmentasyonda azlık.
• Solma ve yaprak uçlarının ölümü.
11.Bor
•Bor bitkilerde karbonhidrat metabolizmasını düzenler.
•Meristem hücrelerinden oluşan dokuların farklılaşma süreci için gereklidir
Eksiklik belirtileri
• Yanal ve terminal tomurcukların ölümü.
• Kalınlaşmış, solgun ve kıvrılmış yaprakları
• Yumuşak yumrulu ve nekrotik lekeli meyveler.
• uygunsuz çiçekler ve tozlaşmanın azalması.
12.Molibden
• Bitkilerin azot kullanmalarını sağlar
Eksiklik belirtileri
• Bodurluk ve dayanıksızlık
•azot noksanlığı
13.Klor
• Klor fotosentetik reaksiyonlar için gereklidir.
Eksiklik belirtileri
• Solma kloroz (sararma).
• Lateral köklerin aşırı dallanması.
• Bronzlaşmış yapraklar.
14.Nikel
•Bitkilerin azot metabolizmasının toksik birikimleri önlemek için gerekli enzim üreazın bir bileşenidir.
•Nikel büyüme üreme döneminde baklagiller azot metabolizması katılır.
•Aynı zamanda tohum oluşumu için gereklidir.
Eksiklik belirtileri
•Bitkilerde Nikel eksikliği yapraklarda üreaz aktivitesi nedeniyle yaprak uçlarına üre birikimi olur.
•Bu üre birikim yaprak uçlarında nekroza neden olur.
Toprak
Toprak özellikleri:
• Su tutma kapasitesi
• Besin tutma kapasitesi
• Kullanılabilirliği
• mantar,bakteri varlığı
• Kök hareket olanağı
• Gözeneklilik
Toprak pH (toprağın asitliği veya alkaliliği)
Toprak pH sı besin durumu ve toprak özelliklerini etkileyen en önemli etkenlerden biridir.
1. Makrobesinler yüksek pH lı toprakta daha fazla bulunurlar.
2. Mikrobesinler düşük pH lı toprakta daha fazla bulunurlar.
Toprakta pH, asidik topraklara kireç ve bazik topraklara asit ilave edilerek dengelenir. toprakta 6.5 6.0 pH aralığı bitkiler için magnezyum ve kalsiyum kaynaklarını etkin kullanmasını sağlar.
Dengeli pH topraktaki kullanılabilir besin miktarında artış,mikrobiyal yaşamda artış,su tutma ve havalanma özelliklerinin iyileşmesi ve azot bağlanmasının artışını sağlar.
Topraksız tarım

Günümüzde koşulları sağlanarak topraksız tarımda yapılmaktadır.Bu yöntem;
•Su kaybını ve kirlenmesini önleme
•Toprak kaybını ve kirlenmesini önleme
•Zararlılarla kolay mücadele etme
•Doğal koşullardan korunmuş kontrollü tarım
•Zaman kazancı
•Maliyetlerin düşmesi
•Gelecek için uzay veya okyanus dibinde tarım yöntemleri geliştirme
Bitki/Bakteri ve Bitki/Mantar simbiyotik yaşamları
1.mikoriza

mikoriza iki tür arasında kurulan simbiyotik ilişkidir. endomikoriza (karasal bitki türlerinin yaklaşık % 80 ) ve kökmantarları (odunsu türlere özgü iğne yapraklılar ve bazı geniş yapraklılar).
bitki-toprak ilişkisinde mikorizal simbiyozun etkileri nelerdir?
• artan ürün verim ve besin kazanma etkinliği, bitki gelişimi, çiçek oluşumu.
• bazı kök parazitlerine, kuraklık, çevresel strese direnç.
• bitki ekiminde ölüm azalır.
• çevreye uyumlu ve sağlıklı bitki.
•toprağın su tutma ve özelliklerinin korunmasını olumlu etkiler.

mikorizanın avantajları nelerdir?

• bitki rahat beslenir ve hayatı sürer!
• gübre kullanımı, sulama maliyetleri ve işleme giderleri azalır
• sık kullanılan ot ve böcek ilaçları ile uyumludur;
• mikorizal bitkiler için tarım ilaçları daha az kullanılır
•sürdürülebilir tarımı ve yeterli toprak ve besin kaynakları.
• mikoriza bitkilerin zor koşullarda dahi sağlıklı yardım eder.
• mikoriza ile daha uzun ve sağlıklı yaşama yeteneği kazanır.

Not: Mikorizalar endo ve ektomikoriza olmak üzere iki tiptir.
2.Rhizobium
Bitki kökleri ve bakteriler arasındaki karmaşık etkileşimlerden azot bağlama gerçekleşir


• Azot bağlama nodüller (bitki köklerinde Rhizobium denilen bakteri bulunduran hücrelerden oluşmuş şişkinlikler) ile yapılır
• Bakteriler genellikle kök hücrelerinde bacteroids denilen belli kofullarda bulunur
• Nodüllerdeki azot bakterileri bitkiden organik besin (şeker) emer
•Bitkiler nodüllerdeki bakterilerin Azotu bitkiler tarafından kullanılabilir forma dönüştürmesinden faydalanır.
Epifit bitkiler: diğer bitkilerin veya ağaçların yaprak veya dalları üzerinde büyürler. Epifitler yaprakların kıvrımları veya ağaç kabukları arasında biriken yağmur sularından beslenme amacıyla yararlanırlar.
Parazit bitkiler: diğer bitkileri organik besin, su, ve mineral almak için kullanırlar
• Holoparazitler (tam parazitler): fotosentetik değildir ve ihtiyacı olan her şeyi elde etmek için konak bitkiyi kullanır.
Örnek:Cin saçı, canavar otu.
• Hemiparazit(yarı parazitler): fotosentetik ve kendi organik besinlerini yaparlar ancak konak bitkiyi su ve mineral almak için kullanırlar.
Örnek: ökseotu gibi.
Parazit rekabette oluşan zarar daha fazladır ve bitki (biyokütle üretimi) konağın verimliliğini düşürür.
Etobur bitkiler: fotosentezle kendi yoluyla kendi organik besinlerini üretir ancak, azot ve mineralleri öldürdüğü hayvanları sindirerek alırlar. Predasyon düşük besin içerikli toprak yapısına sahip ekosistemlerde yaygın olarak görülür. Yapraklar metamorfozla böcek tuzakları haline değişmiştir.

BITKILERDE HORMONLAR DESTEK VE HAREKET

Bitkisel Hormonlar
Genel bilgiler
Bitkilerde hormon üretilen yapılar:
1) Kök ve gövde ucu
2) Yapraklar
3) Tohum
4) Depo gövde ve köklerde
5) Tomurcuk
6) Dikotiledon’larda yara bölgesi
7) Meyve

Bitkilerde hormonların taşınması difüzyonla olur. Hedef yapılar, hormon üreten yapılara çok yakındırlar.Ancak bazı hormonlarda uzak bölgelere gerçekleşen taşınmada ksilem ve floem görev alır.
Bitkisel hormonlar; bitkilerde hücre bölünmesi, hücre büyümesi , çimlenmenin uyarılması veya engellenmesi, gövde – meyve- yaprak- kök büyümesi, meyve olgunlaşması, yaprak dökülmesi, stoma faaliyetleri,yaraların kapanması, tropizma gibi önemli yaşamsal olayların gerçekleşmesinde rol oynayan organik maddelerdir.

Bitkisel hormonları bitkilerde geçekleştirdikleri etkiye göre iki grupta incelenebilir.
1.Gelişimi uyaran hormonlar: Oksin – Sitokinin – Giberillin
2.Gelişime ket vuran hormonlar: Absisik asit – Etilen – Çok miktardaki oksin


1-Oksin
Üretildiği yer:Gövde ve kök uçlarında , yapraklarda meristematik hücrelere tarafından oluşturulur.
Etkisi:
• Büyüme bölgesindeki hücrelerin büyümesini sağlar.
• Bazı dokularda hücre bölünmesini uyarır.
• Yeni köklerin oluşumunda rol oynar.
• Hücre , doku farklılaşması sağlar.
• Gövde, kök, yaprak ve meyve büyümesini sağlar.
• Fototropizmaya neden olur.
• Ovaryum gelişimini uyarır ve tohumsuz meyve oluşumunu sağlar.
• İlkbaharda kambium faaliyetini başlatır.
• Döllenen çiçeğin ve yaprakların dökülmesini önler
• Az salgılandığında yapraklar dökülür.
• Çok salgılandığında büyüme ve gelişmeye ket vurur.
• Stomaların açılıp kapanmasına etki eder.

2-Giberillinler
Etkisi:
• Gövdenin hızlı ve anormal uzamasını sağlar.
• Tohum çimlenmesini uyarır.
• Çiçeklenmeyi ve erken çiçek açmayı uyarır.
• Meyve büyümesini sağlar.
• Tohumda depo nişastanın kullanılabilir glikoza dönüşümünü uyarır.
3-Sitokininler
Etkisi:
Hücre bölünmesini uyarır.
ana kaynağı köklerdir.
Bitkide büyümeyi sağlar.
Protoplastların kloroplastlar haline gelmesini sağlar.
Yaprak dökülmesini engeller.
• Tomurcuklardan filiz ve yaprak oluşumunu uyarır.

4-Absisik asit
Etkisi:
• Tomurcuk ve tohumlarda uyku halinin başlaması.
• Hücre bölünmesinin azaltılması.
• Su kayıbında stomaların kapanması.
• Yeşil yaprakların yerini koruyucu pulların alması.

5-Etilen
Etkisi:
•Meyve olgunlaşmasını uyarır.
•Yaprak dökülmesini uyarır.
•Çiçek açması
•Meyvelerde tatlanma
Hormonlarla doku kültüründen doku,organ ve bitki üretiminde hormonlardan (oksin ve sitokinin) yararlanılır

Bitkilerde destek

1-Hücre çeperi ve turgor: Otsu bitkilerde ve ağaçsı bitkilerin genç yapılarında desteği oluşturan temel yapıdır.
2-Destek dokusu: Ağaçsı bitkilerde destek ödevi için farklılaşmış özel hücrelerden oluşmuş dokudur.(Kollenkima ve sklerankima)
3-İşletim demetleri ve çeper kalınlaşması gösteren dokular:Bu dokulara ait hücreler sahip oldukları kalın çeperlerle esas görevlerinin yanısıra bitkilerde destek ödevide görürler.

Bitkilerde hareket
Çimlenme,çiçek açma,yaprak dökme,tropizma ve nasti bitkilerde görülen önemli davranışlardır. Uyaran işık,ısı,su,kimyasallar ve travmalar olabilir.Tepkilerin verilmesinde hormonlar düzenleyicidir. Tepki ise mitoz,turgor değişimi veya asimetrik büyüme ile gerçekleş

1-Pasif hareket: Belli bir hareket organeli ve yapısı olmayan tek hücreli canlılarda hareket su,hava akımı ve diğer organizmalar sağlar.Canlı harekette enerji harcamadığı için pasif hareket olarak adlandırılır.Hareketin yönü ve süresi canlı tarafından kontrol edilemez.

2-Aktif hareket: Canlının hareket organelleri ile gerçekleşen ve canlının enerji harcamasına neden olan harekettir.Taksi (Göçüm) hareketi olarak adlandırılır.Hareket belli bir uyarana bağlı olarak gerçekleşir. Adlandırılması uyarana göre yapılır.Uyarana doğru yapılan taksi hareketine pozitif taksi, uyarandan uzaklaşma şeklinde yapılan harekete negatif taksi hareketi denir.Yapılan çalışmalar bitkilerinde belli bir alanda ürettikleri özel salgılarla birbirlerinin metabolizmalarını kontrol ettikleri görülmüştür.Ayrıca etilenin etkisinide unutmamak gerekir.

Bitkilerde konum ve yer değiştirme hareketleri görülmez. Bitkilerde gözlenen hareket biçimleri nasti ve tropizmadır.

1-Nasti(İrkilme)
•Uyaranın yönüne bağlı olmaksızın gerçekleşir
•Tepki tarzındaki hareketlerdir.
•Uyarana göre adlandırılır.
•Nasti olayında temel etken turgor olayıdır
•Hızlı gerçekleşir.
Fotonasti.......(Uyaran:ışık):Papatya çiçeklerinde
Termonasti....(Uyaran:Isı):Çiğdemin yaprak hareketlerinde
Sismonasti....(Uyaran:Sarsıntı,Değme):Küstüm otunda
Tigmonasti....(Uyaran:Dokunma):Böcek kapan bitkilerde

2-Tropizma(Uyarılma)
•Asimetrik büyümeler sonucu gelişir.
•Etken olan hormonların dağılımında görülen asimetri sonucu,
•Dengesiz turgor, hücre büyümeleri ve bölünmeleri ile gerçekleşir.
•Bitkinin farklı kısımlarının hormonlara farklı cevap vermesinden kaynaklanır.
•Yavaş gerçekleşen tepkilerdir
•Uyaranın yönü nemlidir tepki uyarana doğru (pozitif) veya zıt yöne doğru (negatif) olur
•Uyarana göre adlandırılır
Bitkinin farklı kısımlarının oksine verdikleri cevap:

Bitki gövdesinde oksin hormonunun dağılımı-yoğunluğu


Tropizma bitkinin çevresel koşullardan en üst düzeyde yararlanmasını sağlayan durum ayarlama davranışıdır
Uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelim şeklindeki harekettir.
*Fototropizma (Uyaran: ışık) Gövde pozitif tepki kök ise negatif tepki verir.




*Jeotropizma (Uyaran:Yerçekimi) Gövde negatif kök ise pozitif tepki verir.Bataklık ve sulak ortam bitkilerinin bazı kökleri negatif jeotropizma gösterir. Bu tip kökler havalandırma kökleri olarak adlandırılır ve bataklık toprağında O2 nin az olmasından dolayı köklerin gaz alış verişinde rol alırlar.


*Hidrotropizma (Uyaran :Su) Kökler pozitif hidrotropizma göstererek suyun fazla olduğu ortamlara doğru yönelirler.

*Kemotropizma (Uyaran:Kimyasallar=asitler,bazlar,gübre) Kökler kimyasallara karşı pozitif (Gübre) veya negatif (Asit) tropizma gösterirler.

*Travmatropizma (Uyaran:Yaralanma) Kökler yaralanmaya neden olan faktörlere karşı negatif tropizma gösterir.

*Haptotropizma (Uyaran:Temas) Sarmaşık ve fasulyenin sülük gövdelerinde değmeye karşı pozitif tropizma gösterir.


Bitki gövdesinde oksin hormonu taşınması:
a:üst kısmı
b:alt kısım


ismim@benimadresim.com

Bana ulaşmak için yukarıdaki e-mail adresini kullanın